Award:
In 2025 is het Huis onder de Grond geselecteerd voor de tentoonstelling in de Bundeskunsthalle te Bonn, als onderdeel van het WETRANSFORM Festival: New European Bauhaus and Beyond! –6 juni 2025 t/m 25 januari 2026. 
In 2025 is Het huis onder de grond door Archdaily genomineerd voor Building of the year. 
In 2024 won Het huis onder de grond de Dutch Daylight Award voor projecten < 1000 m2. 
In 2024 werd Het Huis onder de grond geplaatst op de lijst met 100 beste projecten van het jaar door ArchDaily. 
In 2023 werd Het huis onder de grond op de longlist geplaatst voor de internationale dezeen awards. 

Projectomschrijving: 

De weinige passanten op het afgelegen landweggetje zullen niet direct zien dat er een woning in het aangrenzende landschap ligt. Misschien zien ze dat het landschap de afgelopen jaren mooier geworden is;meer bloemen, bomen, water en wat heuvelachtiger. En misschien vragen ze zich af waar het pad heengaat dat kriskras door de heuvel snijdt. Maar zodra je door de smalle gang die in de heuvel gesneden lijkt naar de entree loopt en de grote taatsdeur van cortenstaal opent, betreed je een woning die zich naar het landschap opent en een heerlijk uitzicht over het beekdal geeft. 

Op een weiland, aan de rand van een beschermd natuurgebied, stond een klein geitenhuisje dat de maximale contouren aangaf voor een nieuw te bouwen woning. Hoe kan hier een woning komen zonder het landschap te verstoren maar het juist interessanter te maken? En dan ook nog met strenge eisen vanuit het bestemmingsplan. 

De opdrachtgevers hebben een tumultueuze werkomgeving en wilden een verrassend ontwerp voor hun woning, waar ze optimaal kunnen genieten van de natuur en zich in alle stilte en privacy kunnen terugtrekken. 

Met de keuze om een groot deel van het programma gestapeld in de grond te laten zakken en over de rest een heuvel op te werpen, is de woning aan de publieke zijde verstopt in het landschap en onder de grond. Een kuil aan de private zijde als tegenvorm van de heuvel geeft daglicht aan de woning en is ook een beschutte privé-buitenruimte, aan het zicht onttrokken. Een stille plek helemaal voor jezelf, in de zon met zicht op de lucht en toppen van de bomen en alleen het geluid van vogels. 

Door het gestapelde programma hebben alle ruimtes een eigen karakter en een veranderende relatie met het omringende landschap. Zodra je de woning betreedt, zie je dat je niet alleen onder de grond zit, maar ook van bovenaf omlaag kan kijken naar het lager gelegen terras. 

De vloeren, wanden en plafonds zijn uitgevoerd in schoonwerk beton en hebben een rustige uitstraling. Deze bescheiden materiaalkeuze laat de prachtige omgeving tot zijn recht komen en opleven. De gevelmaterialen zijn onderhoudsvrij en dragen bij tot een lange levensduur: De gevel is bekleed met vergrijzend hout en de gevelopeningen zijn voorzien van aluminium kozijnen. Door de natuurlijke gevelbekleding, het groendak en de ligging wordt de woning onderdeel van de omgeving en leeft met de seizoenen mee. 

Omdat het bestaande huisje de maximale contouren aangaf voor de nieuw te ontwerpen woning, hebben wij de woning in de grond laten zakken. Zonder een intensieve samenwerking was dit ontwerp nooit *uit* de grond gekomen. Met de opdrachtgever hebben wij al in een eerder project de balans tussen woonbeleving en een minimale invasie in het landschap opgezocht. Het project was een puzzel, een bouwtechnische en constructieve uitdaging, die met de opdrachtgevers en een team van adviseurs is aangegaan. 

Door de gebogen vorm is de hoogte boven maaiveld beperkt gebleven. De boogvorm duwt de woning aan één zijde de grond in en zorgt voor een plafond met aan de hoge kant de leefruimte en in de diepte de trap en vide. Deze boog, uitgevoerd als een massieve schaal van in het werk gestort beton, gaat over in een verticale wand die een vide vormt, die niet één maar twee dieper gelegen bouwlagen onder maaiveld onthult. 

Het gebogen dak opent zich in de lengte naar de omgeving en aan de andere kant buigt het naar beneden. Het daglicht dat over de boog naar beneden strijkt nodigt je uit om onder de grond af te dalen. Je ogen zien de horizon en het landschap boven je verdwijnen en je zakt twee verdiepingen naar beneden. Op de eerste laag onder de grond heb je zicht op de bloemenzee van het buitenterras en ben je in de woonkamer. Helemaal beneden aangekomen in de slaapkamer zit je 6 meter onder het maaiveld en voel je pas echt dat je diep in de grond zit. Ook hier valt het daglicht door de smalle vide, de glazen trap en glazen lift van boven naar binnen en kan je toch zonder kunstlicht rondlopen. 

Door de centrale vide uit te voeren als glazen plateaulift is de woning dankzij de verticale stapeling rolstoel toegankelijk en levensloopbestendig gemaakt. De verdiepingen zelf kennen een vrije plattegrond zonder gangen en drempels. Slimme keuzes zoals een houten frame dat voor de schuifpui boven de lagergelegen tuin schuift als deze wordt opengezet, houden de woning vrij en open en ook veilig voor kinderen. 

De woning is compact en heeft een kleine voetafdruk. Ze is gasloos, levert een hoge energieprestatie en profiteert van haar ondergrondse ligging. De warmteopwekking vindt plaats middels een warmtepomp die gebruik maakt van bodemwarmte. Doordat de woning deels ondergronds is gelegen wordt het warmte accumulerende vermogen van de woning vergroot. Dit komt ten goede aan een aangenaam en stabiel binnenklimaat. Het dak vormt onderdeel van het rijk begroeide landschap, draagt bij aan de hoge biodiversiteit van het beschermde natuurgebied en zorgt voor een goede waterbuffer. 

Door de woning in te graven profiteren de bewoners van de isolatie en zomerse verkoeling van de heuvel en van het spel met licht en donker, omsloten en open. Zowel boven de trap als boven de lift is het gekromde dak geopend waardoor er tot diep in de woning licht binnen valt en er van binnenuit zicht is op de lucht omlijst door de begroeiing van de heuvel.

Leveranciers/materialen:
Ontwerp: WillemsenU 
Ontwerpteam: Frank Willems (Directeur-architect), Marrit Winkeler (Projectarchitect), Mark van de Wiel (Technisch Ontwerper) 
Landschapsontwerp: Bert Huls 
Lichtontwerp: Lichtmeesters 
Adviseur bouwconstructie: Advies- en Ingenieursbureau Van de Laar 
Installatieadviseur: Nelissen ingenieursbureau 
Aannemer: BurgtBouw

Fotograaf: Architectuurfotograaf – Rob van Esch, Stijn Poelstra Architectuurfotografie & architectuurvideo voor architecten